Invloed van late gevolgen van kanker op je werk

De behandelmogelijkheden voor kanker worden continu ontwikkeld en de overlevingskansen zijn fors toegenomen de afgelopen 50 jaar. Daardoor leven mensen met kanker steeds langer en worden de gevolgen van (kanker)behandeling beter zichtbaar. Sommige van deze gevolgen zijn direct merkbaar en gaan na verloop van tijd weer over. Andere worden pas jaren later merkbaar, deze gevolgen noemen we de 'late gevolgen' van kanker.

  • Wat zijn 'late gevolgen'? - Lees hierover meer op de website van NFK (Nederlandse Federatie van Kankerpatïentenorganisaties).
  • Factsheet - feiten en cijfers over de 'late gevolgen' van kanker visueel gemaakt

Er zijn verschillende soorten 'late gevolgen'. In eerste instantie denk je misschien aan de fysieke consequenties, zoals vermoeidheid. Maar kanker heeft vaak net zo goed psychische, sociale en maatschappelijke gevolgen. Deze 'late gevolgen' kunnen ook van invloed zijn op je werk. 

Niet iedereen die kanker heeft gehad, krijgt te maken met deze gevolgen. Toch blijkt uit het eerder genoemde onderzoek van NFK dat meer dan de helft (65%) van de ondervraagden ‘late gevolgen’ ervaart.  

Top 5 ‘late gevolgen’

  1. Vermoeidheid (68%) 
  2. Verminderde lichamelijke conditie (54%) 
  3. Seksuele problemen (44%)
  4. Concentratieproblemen (40%)
  5. Geheugenproblemen (37%)

Top 5 'late gevolgen' bij beperking(en) op het werk

Percentages van mensen die veel beperking ervaren op het gebied van werk door 'late gevolgen'.

  1. Vermoeidheid (88%) 
  2. Verminderde lichamelijke conditie (69%)
  3. Concentratieproblemen(63%)
  4. Geheugenproblemen (57%)
  5. Neuropathie (zenuwpijn, 33%)

Late gevolgen op de werkvloer

Vermoeidheid, een slechte lichamelijke conditie, concentratie- en geheugenproblemen kunnen je parten spelen wanneer je aan het werk bent of gaat.

‘Stel je verwachtingen bij, ga uit van wat je wel kunt.’

Zowel voor de werkgever als voor de werknemer is de periode na kanker aftasten. Omdat je omgeving je na een poos ziet als ‘beter’, kun je stuiten op onbegrip. Ook op je werk: ‘Je bent toch weer beter?’ Of: ‘Maar je ziet er toch goed uit?’. Goedbedoelde, maar soms ook pijnlijke opmerkingen waar veel (ex-)kankerpatiënten mee te maken krijgen. Terwijl de werkgever vaak niet weet hoe met een werknemer met ‘late gevolgen’ moet worden omgegaan - is het voor de werknemer soms zo dat deze zich onbegrepen voelt: 'Onbegrip van collega's of je werkgever kan komen door onwetendheid. Ga in gesprek!'

Begrip voor late gevolgen van werkgevers, collega’s en leidinggevenden

Over het algemeen ervaren (ex-)kankerpatiënten veel begrip van hun omgeving (partner, zorgverleners, familie en vrienden). Uit onderzoek onder de panelleden van Doneerjeervaring.nl blijkt dat dit op de werkvloer anders is. Maar liefst 57% van de respondenten voelt onbegrip van collega’s, leidinggevenden en werkgevers voor 'late gevolgen'. Dit kan zorgen voor meer emotionele klachten, zoals angst, stress en depressieve gevoelens. Ook leidt het er vaak toe dat er minder over de 'late gevolgen'van kanker met collega’s gepraat wordt.

Ervaringsdeskundige Anjo Bloemen:

'Beslis niet voor de ander maar ga in gesprek' 

Uit het onderzoek onder patiëntenpanel Doneerjeervaring.nl blijkt ook dat 25% niet weet hoe zij met dit onbegrip moet omgaan, tegenover 9% van de groep die wél begrip ervaart.

Als je het gevoel hebt dat je collega, leidinggevende en/of werkgever geen of weinig begrip voor jouw situatie heeft, dan is het belangrijk om goed na te gaan wat voor effect dit op je heeft. Blijf praten over wat er anders is ten opzichte van de situatie vóórdat je kanker had. Als je na zes uur werken doodmoe bent, terwijl je eerst met gemak acht of meer uur werkte, heb je er niets aan als je toch langer doorgaat omdat je het gevoel hebt dat je toch niet begrepen wordt. Het kan ook handig zijn om hier met je bedrijfsarts over te praten. Als je collega’s en leidinggevenden van de bedrijfsarts over jouw klachten te horen krijgen, kan het gebeuren dat ze het serieuzer nemen en meer begrip tonen. En dat kan er dan weer voor zorgen dat het voor jou makkelijker wordt om erover te praten.

  • Wil je weten hoe je een gesprek met je leidinggevende, werkgever of collega's aangaat? Doe de 'e-learning communicatie'. 

Omgaan met late gevolgen

Tijdens de behandeling van kanker ben je waarschijnlijk nog niet zo bezig met veel van de eerder genoemde gevolgen. En tegen de tijd dat ze de kop op steken, heb je al veel minder contact met je arts dan voorheen. Ook is de oorzaak niet altijd duidelijk vast te stellen - dat vermoeidheid bij veel ex-kankerpatiënten voorkomt, betekent niet dat dit bij jou per definitie ook het geval is. Misschien denk je dat het gewoon de tijd van het jaar is, of die lastige opdracht op je werk. Op deze manier blijven veel 'late gevolgen' lang onzichtbaar - en daarmee onbehandeld.

'Je hoeft het niet alleen te doen. Je moet er wel zelf over beginnen.'

Het is heel normaal om psychische gevolgen te ervaren. Juist nadat je klaar bent met alle behandelingen en je leven weer in rustiger vaarwater terecht komt, is er plaats voor allerlei emoties. Ook hierbij helpt het om er met anderen over te praten. Of je zoekt ontspanning in lichaamsbeweging, sport of andere hobby’s. Je kunt ook met een maatschappelijk werker of psycholoog praten. Deze kan je helpen om alles op een goede manier te verwerken.

De manier waarop werk beïnvloed wordt door late gevolgen

Van de ex-kankerpatiënten die vermoeidheid ervaren, geeft meer dan de helft aan dat dit hen beperkt op hun werk. Bijvoorbeeld omdat ze vaker pauze moeten nemen, een lager werktempo hebben dan voorheen of parttime moeten gaan werken. Bij zwaarder lichamelijk werk speelt vermoeidheid vaak, samen met een verminderde lichamelijke conditie, een rol. Maar ook bij een kantoorbaan kan vermoeidheid je parten spelen, zeker als het samen gaat met geheugen- of concentratieproblemen. Deze laatste hebben daarnaast invloed op werk waarbij grote precisie vereist is, zoals bij de kwaliteitscontrole van producten. En als je voor je werk veel moet autorijden, kan het zelfs gevaarlijk zijn om dit te doen als je last hebt van vermoeidheid of concentratieproblemen.

Ook psychische gevolgen kunnen invloed hebben op je werk. Als je niet goed in je vel zit en last hebt van emotionele klachten, kun je je vaak minder goed concentreren op je werk. En als je merkt dat je collega’s, leidinggevende en/of werkgever geen of weinig begrip voor je situatie tonen, werkt dat misschien demotiverend.

Als je merkt dat je geen werk kunt vinden dat aansluit bij wat je wilt of kunt doen, dan kun je je wenden tot bureaus die in kanker en werk gespecialiseerd zijn. NFK (de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties) werkt onder andere samen met Stap.nu, Do Some Good en Re-turn.

Aan het werk blijven of stoppen

Kun en blijf je werken of stop je (tijdelijk)? Regel het in ieder geval in goed overleg met collega's en werkgever. Of maak een plan als je zelfstandig ondernemer ben.

'Verstop het niet, als je het bespreekbaar maakt is er veel mogelijk.'

Vijf tips

1. Vertel het aan collega’s

Informeer je werkgever, leidinggevende en collega’s op het werk over je 'late gevolgen'. Als ze er eenmaal van op de hoogte zijn, kunnen ze ook een vangnet voor je zijn tijdens je werk. 

2. Maak afspraken met werkgever

Als je je werk kunt blijven doen, dan is het belangrijk om goed met je werkgever over je werk te overleggen. Als je oude werk geen optie is, bijvoorbeeld omdat het lichamelijk te zwaar is, pas je misschien wel een andere functie bij dezelfde werkgever. Maar het is denkbaar dat ook dit niet mogelijk is of dat je zelf graag iets anders wilt doen. Dan is het zaak om goed na te denken over wat je wel en niet kunt, voor je gaat solliciteren.

3. Houd regelmatig contact met collega’s en werkgever

Stop je tijdelijk met werken? Als je met je collega’s of werkgever in gesprek blijft, zijn beide partijen goed op de hoogte van alle ontwikkelingen. Je blijft zo ook zelf binding houden met je werk. Niet iedereen zal even goed met jou en je ziekte om kunnen gaan. Daar kom je vanzelf achter. Soms kunnen mensen, van wie je het niet verwacht, je enorm verrassen. Of je terugkeer op het werk evenwichtig verloopt, hangt natuurlijk ook af van de sfeer waarin je werkt en van de mensen om je heen.

4. Stel grenzen wanneer je weer gaat werken

Begin je weer met werken, houd dan goed je eigen grenzen in de gaten. Anderen kunnen vaak niet goed inschatten wat je wel of niet aankunt. Het is belangrijk dat je dit zelf aangeeft. Bovendien word je na kanker niet altijd meer de oude.

'Ik ben een hele leuke nieuwe ik geworden, omdat ik heb leren accepteren dat ik niet meer de oude wordt.'

5. Snel weer fulltime aan de slag is niet zaligmakend

Als je weer te snel volledig aan de slag wilt, hoeft dit niet gunstig uit te pakken voor jou en je werkgever. Als alles achter de rug is, heb je echt tijd nodig om je leven weer in balans te krijgen. Gebruik de tijd die je krijgt daar ook voor. 

  • Kun je onverhoopt niet of minder aan het werk? Bekijk de gevolgen van arbeidsongeschiktheid en werkloosheid in drie stappen met de 'Inkomensrisicoscan'